نطنز(2006)

   بناهای مذهبی ابيانه نطنز   

زيارتگاه هینزا

در جنوب شرقي ده ، دره كم عرض و طويلي شامل باغهاي ميوه قرار دارد كه به هينزا شهرت دارد. در منتهااليه جنوبي باغها ، راه تنگ و باريكي است كه از پيش آمادگي صخره هاي سنگي مرتفعي شكل گرفته و اين نقطه شهرت به گله هينزا پيدا كرده است. در دل صخره جنوبي تو رفتگي اتاق مانندي است كه جلوي آن پنجره چوبي نصب شده و ساختمان زيارتگاهي بنا شده مشهور به گذرگاه بي بي زبيده خاتون است

آتشكده يا هرپك : ( هر:زير ،‌ پك:پله )

 مسجد يسمان

در ميان محله يسمان واقع و اثر، نوشته اي تاريخي ندارد. اما به گفته آقاي خوانساري ابيانه از بناهاي قبل از دوره صفويه است.

مسجد جامع

تاريخ اوليه بناي آن 447 ه.ق ميباشد كه برروي محراب آن ذكرشده است. مسلماً تاريخ بناي ساختمان اصلي و محراب و منبر ، ستونها و سرستونها وسط سالن بزرگ مربوط به اين تاريخ يا دوره سلجوقي ميباشد.

مسجد پرزله

اين مسجد در محله معروف پرزله واقع است. بناي اصلي آن در دوره صفويه است. بصورت يك سالن بزرگ بوده كه در اواخر دوره قاجاريه شبستان كم عرض جنوبی به آن اضافه شده است.

مسجد حاجتگاه

اين مسجد در قسمت غربي ده و در كنار قبرستان سابق واقع است. وجود اين نام براي مسجد احتمالاً به دليل داستانهايي است كه از حاجت دادن بيماران در اين مسجد صورت گرفته است. ساخت اين مسجد را به دوره صفويه نسبت داده اند. .

امامزاده ابيانه

اين مكان در محله پايين ده واقع شده است و بنام زيارت معروف است. اين مکان  مدفن دو نفراز فرزندان امام موسي كاظم (ع) بنام شاهزاده يحيي و شاهزاده عيسي است. اين بنا که حياط و حوض زيبايي دارد، داراي گنبد كاشيكاري فيروزه اي رنگی است كه درميان خانه هاي سرخرنگ  ابيانه جلوه اي خاص دارد.

معبد هرشوگا
كه به اشتباه به آتشكده معروف شده درصورتي كه هرشوگا نام مكاني است كه پارچه ها را بعد از آماده كردن براي آهار دادن به اين محل مي آورده اند و آن را شو (آهار دادن ) ميدادند

خانقاه

در زمان شاه عباس صفوي رونق يافته است. كه خانه هاي دوروبر آن محله را پُخونگاه : پس خانقاه ، و مردم محل را نيز ، پخونگاهي : پس خانقاهي مينامند ، كه علت ساخت آن توجه و آمد و شد مقامات و سران دولتي به اين روستا و تهيه خانه اي براي پذيراي و سكونت آنان بوده است كه بعداً به علت رفت و آمد دراويش، مردم ده با تهيه خانه ديگري، سكونتگاه موقتي براي آنان ساخته اند كه آن را نيز خانقاه گفته اند