نطنز 2006

قدیمی ترین و با سابقه ترین وبلاگ شهرستان نطنز (همه چیز درباره نطنز)
 
ابيانه دردامنه کوه کرکس
ساعت ۱۱:٥۳ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٥ شهریور ۱۳۸٥ : توسط : نطنزی

 در 40 کيلومتري شمال غربي نطنز جاده اي هست که از همان ابتدايش شگفت انگيز است و براي هر مسافر خسته از بيابانهاي بي آب و علف جاده کاشان - نطنز خاطره انگيز.
اگر از سمت کاشان بروي به سمت نطنز تابلوي کوچکي را پس از طي کردن 45کيلومتر خواهي ديد که روي آن نوشته " به طرف ابيانه " و درست زير پاي همان تابلو آبي مي بيني زلا ل و خنک و گوارا.
آبي که از ابيانه سرچشمه مي گيرد. روستايي اساطيري که حالا ديگر نه يک روستاي کوچک و خاموش که شهري است پر از آدمهاي گوناگون. يکي ازغرب و ديگري از شرق. و همه در مات و حيرت روستايي چنين شگفت انگيز و تماشايي.
روستايي که در دامنه کوههاي کرکس آرميده و نه به خود که به تاريخ و اجداد خود مي بالد. راستي مي دانستي که همه ابيانه اي هاي مهاجر به تمام دنيا ته اسم و فاميل خود حتما" کلمه ابانه را قيد مي کنند؟
قياس کن اين موضوع را با آنها که در ناشناخته ماندن اصل و اساسشان چه جد و جهد ها که نمي کنند و فاميلي شريفشان مي شود فلاني و بساري. نامهايي همه گزاف و گزافه.
ابيانه به اعتراف تاريخ و به اعتبار آثار و بناهاي تاريخي پرتنوعش يکي از استثنايي ترين روستاهاي ايران و بلکه جهان است. شکوه معماري بومي و سرشار از زيبايي اش را تا نروي و نبيني درک نخواهي کرد که شنيدن کي بود مانند ديدن.
البته پيش از ابيانه هم در همان جاده منتهي به ابيانه مي تواني آثار و مناظر بديع بسيار ببيني و نمونه اش قلعه اي است که در روستاي هنجن قرار دارد و ديدن شکوه و عظمت قلعه گوياي تاريخي کهنه و دور است و تمدن مردماني که زندگي محافظه کارانه را بر هر چيز ديگري ترجيح مي دهند.
اکر داخل روستا بشوي گذشته از طبيعت چشم گير و خيره کننده اش مي تواني امامزاده و قلعه روستا را ببيني که قلعه البته در دست بازسازي و مرمت است. با اين همه نکته پر اهميت درباره اين قلعه بافت معماري آن است که بي شباهت به ساختار معماري ابيانه نيست. خانه هاي پلکاني و کوچه هاي تو در تو.
قلعه بر بلند ترين نقطه روستا استوار است و کاملا" مشخص است که کاربرد نظامي و دفاعي داشته. پنجره هاي کوچک و رو به دره و مشرف به جاده که حتما" روزگاري وظيفه مراقبت و امنيت روستا را لابد بر عهده داشته است.
ابيانه را پس از گذراندن جاده اي زيبا که به جاده چالوس از نظر سرسبزي و خوش آب و هوايي پهلو مي زند يافتم. در طول راه آبراه کوچکي که زير حصاري از خاک پنهان شده و تنها دريچه هاي کوچک آن پيداست نظر تو را به خود جلب مي کند.
خود ابيانه در ارتفاعي بالاتر از حد تصور من در کوه کرکس واقع است و در بدو ورود مان درختان سر به آسمان سائيده تبريزي با تنه هاي سفيد و کشيده شان تور را به ياد مثنوي معنوي مي اندازد و عشق مولانا به شمس و يادي که او از درخت تبريزي مي کند.
ابيانه در نقطه اي خوش منظره و خوش آب و هوا و داراي موقعيت طبيعي بسيار مساعد واقع شده است. درباره ابيانه در تاريخ نوشته اند که: " در دوره صفويه هنگامي که شاهان صفوي براي ييلاق به نطنز مي رفتند بسياري از نزديکان آنها و درباريان ترجيح مي دادند در ابيانه اقامت کنند."
در بدو ورود به ابيانه و درست از آخرين پيچي که جاده دارد به ناگهان رنگ خاک عوض مي شود و کبودي اش چشم را خيره مي کند. شايد همين سرخي طبيعي که از عجايب طبيعت اين منطقه است اصلي ترين عامل جذابيت ابيانه باشد.
اگر امروز به ابيانه بروي خواهي ديد که معماري امروزي و مدرن رفته رفته جاي خود را در اين روستاي کهن سال باز مي کند و کنار هتل زيباي ابيانه ويلاهاي خوش ساخت و بزرگي را مي بيني که با تقليد باسمه اي از معماري حيرت انگيز بخش کهنه روستا اين سئوال را به متبادر مي کند که نکند اين آغاز ، پاياني بر سرنوشت يکي از هزار روستاي خارق العاده جهان باشد؟
بنا بر سر شماري که در سال 1361انجام شده است شمار خانه هاي ابيانه برابر با 500واحد برآورد شده که البته حالا شمار اين خانه ها تماما بر روي دامنه پرشيبي در شمال رودخانه "برزرود" بنا شده است به صورتي که پشت بام مسطح خانه هاي پايين دست ، حياط خانه هاي بالادست را به وجود آورده است و هيچ ديواري هم آنها را محصور نمي سازد.
در نتيجه ، ابيانه در وهله اول روستايي چند طبقه به نظر مي آيد که در بعضي موارد تا چهار طبقه آن را مي توان مشاهده کرد. اتاقهاي ابيانه به پنجره هاي چوبي ارس مانند مجهزند و اغلب داراي ايوانها و طارميهاي چوبي پيش آمده مشرف بر کوچه هاي تنگ و تاريک اند که خود به صورت مناظر جالبي درآمده اند.
نماي خارجي ديوارهاي خانه هاي ابيانه با خاک سرخي که معدن آن در مجاورت روستاست پوشيده شده است. از آنجا که در دامنه هاي شيبدار ابيانه فضاي کافي براي ساختن خانه هاي موردنياز وجود ندارد در اين روستا چنين رسم شده است که هر خانواده انبار غار مانندي در تپه هاي يک کيلومتري روستا، در کنار جاده و نرسيده به ابيانه ايجاد نمايد.
اين غارها که در دل تپه ها حفر شده اند و از بيرون تنها درهاي کوتاه و محقر آن نمودار است براي نگهداري دامها و نيز آذوقه زمستاني و اشياي غيرضروري مورد استفاده قرار مي گيرد.
زندگي مردم ابيانه کشاورزي و باغداري و دامداري است که با روشهاي سنتي اداره مي شود. بيشتر زنان در امور اقتصادي با مردان همکاري دارند. ابيانه داراي 7رشته قنات است که براي آبياري مزارع و باغات مورد استفاده قرار مي گيرد. گندم ، جو، سيب زميني و انواع ميوه به خصوص سيب ، آلو، گلابي ، زردآلو، بادام و گردو در ابيانه به دست مي آيد.از جاذبه هاي ابيانه يکي هم موزه آن است.
در اين موزه که ساختمان آن تازه ساز است و خوش ساخت - که البته ربطي به معماري ابيانه ندارد - مي تواني آثاري از دوران هخامنشيان تا قاجاريه را ببيني.
بافت فشرده روستا، کوچه هاي پيچ در پيچ ، ساباتهاي (راهروهاي روپوشيده) زيبا و سايه روشنهاي دلپذير ناشي از آنها، مسجد جامع و پنجره هاي مشبک و زيباي آن (با تاريخ ساخت 766ه.ق)، آتشکده هارياک و حفظ آداب و رسوم زندگاني به خصوص طرز لباس پوشيدن سنتي مردم روستا مورد توجه و همگي حکايت از تاريخي کهن و فرهنگي غني و اصيل دارد.
مردم ابيانه به سبب کوهستاني بودن منطقه و دور بودن محل آنها از مراکز پر جمعيت و راههاي ارتباطي ، قرنها در انزوا زيسته و در نتيجه بسياري از آداب و رسوم قومي و سنتي و از جمله زبان و لهجه قديم خود را حفظ کرده اند. زبان مردم ابيانه فارسي با لهجه خاص ابيانه اي است که با لهجه هاي متداول در جاهاي ديگر تفاوت اساسي دارد.
آنها هنوز و بويژه زنانشان لباسهاي سنتي خود را به تن مي کنند. شليته هاي کوتاه و گشاد و روسري هاي گلي رنگ که رنگ قرمز گلها در متن سفيد روسري بسيار تماشايي است. همان اول روستا وقتي از مغازه اي مي خواهي دستي از اين لباسها را بخري با قيمتي باور نکردني روبرو مي شوي. لباسها بين 80تا 150هزار تومان قيمت دارند.
اين همان هويتي است که من پايتخت نشين ندارم و دربدر دنبالش هستم. معروف است که مردم ابيانه که در سرتاسر جهان پراکنده اند و هر کدام هم اتفاقا" از شغل اعتبار خوبي هم برخوردارند در روزمعيني از سال کار و کاشانه را رها مي کنند و به ابيانه مي آيند و با پوشيدن لباس هاي محلي وفاداري خود را به خاندان و تاريخ و زادگاه پدرانشان به اثبات مي رسانند.
مردان شلوار گشاد و درازي از پارچه سياه و در زنها پيراهن بلندي از پارچه هاي گلدار و رنگارنگ در اين روز بخصوص به تن مي کنند تا هويت با ارزش خود را پاس بدارند. قديم ترين اثر تاريخي ابيانه آتشکده اي است که مانند ديگر بناهاي ده در سراشيبي قرار گرفته است.
آتشکده ابيانه را نمونه اي ازمعابد زردشتي دانسته اند که در جوامع کوهستاني ساخته مي شد.
مهم ترين بنا و اثر تاريخي اين روستا يک باب مسجد جامع و قديم ترين اثر تاريخي اين مسجد منبر چوبي منبت کاري آن است که در سال 466هجري قمري ساخته شده است. مسجد قديمي ديگر ابيانه مسجد برزله است که داراي فضاي دلبازي است و روي لنگه در شرقي آن سال 701ه.ق. نوشته شده است که مربوط به دوره ايلخانان است.
مسجد تاريخي ديگر ابيانه مسجد حاجتگاه است که کنار صخره اي در کوهستان بنا شده و بر در ورودي شبستان آن تاريخ 952ه.ق. مشاهده مي شود. درابيانه همچنين دو زيارتگاه هست که يکي مرقد شاهزاده عيسي نام دارد و ديگري با نام شاهزاده يحيي در جنوب روستا ست که به گفته اهالي فرزندان امام موسي کاظم ع بوده اند؛ و زيارتگاه ديگر ابيانه قدمگاه ناميده مي شود.
از جمله جاها و اماکن ديدني ديگر ابيانه مي توان از خانه غلام نادرشاه و خانه نايب حسين کاشي نام برد.غروب است و بايد بازگرديم و ما باز مي گرديم و ابيانه همچنان بر سر جاي خود استوار است.
نه چشم انتظار کسي است که غروبش دلگير شود و نه دچار غرور و تکبري که تو را دلسرد و نا اميد کند. مي رويم و مي دانيم که روزي روزگاري دوباره به ابيانه باز خواهيم گشت.

ابیانه