نطنز 2006

قدیمی ترین و با سابقه ترین وبلاگ شهرستان نطنز (همه چیز درباره نطنز)
 
گنبد باز
ساعت ٥:٢٠ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٧ فروردین ۱۳۸٥ : توسط : نطنزی

 

بر فراز يكي از رشته كوه هاي كركس در جنوب غربي شهر نطنز گنبدي قرار دارد كه از دور بنايي كوچك با روزنه هاي چند به نظر مي آيد . اين بنا كه به گنبد باز معروف است شهرتش چنان است كه كوهي را كه بر فرازش بنا شده شامل گرديده و به كوه گنبد باز معروفش گردانيده است .
در مورد ساختن  اين گنبد و وجه تسميه آن داستان هايي چند بين مردم رواج دارد كه به مرور زمان جنبه افسانه آميز آن بر حقيقت پيشي گرفته كه معروفترين آنها بدين شرح است :
گويند روزي شاه عباس اول در پيرامون اين كوه ضمن شكار به چشمه اي بر خورد نموده و چون آهنگ خوردن آب مي نمايد باز شكاري او به كمك بال هايش آب را ميريزد و چون ظرف ديگري از آب به دست شاه ميدهند دوباره باز از خوردن آب جلوگيري مينمايد و چون اين كار را چند مرتبه تكرار مي كند شاه غضبناك شده و باز را مي كشد اندكي بعد شاه از كشتن باز كه مورد علاقه او بوده پشيمان شده و دستور بررسي امر به ويژه بازرسي چشمه آب را ميدهد . ماُمورين او بعد از جستجوي زياد ماري مهيب يا به گفته مردم اژدهايي را در سر چشمه آب ميبيند كه ضمن آشاميدن , آب را نيز به زهر خود آلوده مي نمايد و چون شاه را از رويداد آگاه مينمايد دستور مي دهد براي بازي كه جان خود را در راه زنده ماندن او از دست داد , آرامگاهي بر فراز اين كوه بنا نهند و گويند مصالح مورد نياز نيز به وسيله بز كه در بالا رفتن به كوه از چالاكي خاص بر خوردار است حمل شده است .
شرح بالا كه جنبه افسانه آميز آن كاملاً مشخص مي باشد مطالبي است كه به مرور زمان سينه به سينه نقل و هر كس نيز به سليقه خود شاخ و برگي به آن افزوده است . ولي حقيقت امر به گونه اي ديگر است كه در ذيل به آن اشاره ميشود :
در كتاب زندگاني شاه عباس اول تاُليف نصرالله فلسفي بدين مطلب چنين اشاره شده است :
“ شاه عباس به شكار پرندگان نيز عشق بسيار داشت صيد طيور بيشتر به وسيله باز هاي شكاري صورت  مي گرفت . يكي از بازهاي شكاري شاه عباس بازي بود معروف به لوند و اين باز را ظاهراً به علت  جلدي و چالاكيش بدين نام مي خوانده است شاه اين باز بيباك و چابك را از ساير بازان عزيزتر ميداشت ولي اتفاقاً در سال 1001 هجري هنگامي كه از اصفهان به قزوين مي رفت باز لوند در نزديكي قصبه نطنز مرد و شاه به سبب علاقه فراواني كه به اين باز داشت فرمان داد تا بر فراز كوهي برجي به يادگار آن بنا كردند و اين برج كه هنوز هم آثاري از آن باقي است به قبر باز لوند معروف است .
بر تختگاهي دايره مانند از سنگ لاشه به قطر تقريبي 5/10 متر و بلندي آن از سطح اطراف در حدود دو هزار متر است گنبدي آجري و هشت ضلعي بنا نهاده اند . آن چنان كه لبه پرتگاه تا جرزهاي گنبد در حدود يك متر فاصله دارد اين بنا كه از آجر وملاط گچ ساخته شده ابعاد هر يك از اضلاع  هشت ضلعي آن 34/3 و قطر پي 80/1 متر است . هر يك از درگاههاي هشتگانه آن به طول 100 و عرض 80سانتي متر است و به فاصله 30 سانتيمتر بالاي هر در گاه دريچه هايي به بلندي 90 سانتيمتر تعبيه شده . هر درگاه و دريچه بالاي آن از سمت خارج به ايواني كوچك به طول و عرض 1×2 و بلندي 3 متر پايان مي گيرد . كف ايوان ها با آجر مفروش شده است .