نطنز(2006)

   "قلعه کوهاب" نطنز اثری کهن و زیبا اما ناشناخته   

" قلعه کوهاب"یاکاروانسرای میرابوالمعالی اثری کهن و زیباست که در خطه تاریخی " نطنز " ناشناخته است.

به هنگام ورود به نظنزازسمت‌کاشان، پس‌از گذشتن از مکانی که به "باغ حرم" مشهور است در کناره شرقی جاده آسفالته به فاصله تقریبی ‪ ۳۰۰‬متر از آن کاروانسرایی کهن و متروکه قرار دارد که به مرور زمان به " قلعه کوهاب " معروف شده‌است.

" سید حسین اعظم واقفی" نویسنده کتاب میراث فرهنگی نظنز در مورد این کاروانسرا نوشته است : این بنا قرص و محکم که هنوز اسکلت اصلی خود را حفظ کرده تا اوایل سلطنت رضاخان مورد استفاده کاروانیان قرار می‌گرفت ، مربوط به دوره سلطنت شاه عباس اول است.

این کاروانسرای قدیمی توسط شخصی بنام"میرابوالمعالی برزرودی" که‌از امرای مقرب دربار، مشهور به آقامیر که سمت وزیر حضور و مجلس نویسی شاه را داشته ساخته شده است.

این کاروانسرا مستطیل شکل و دارای اندازه تقریبی طول و عرض ‪۶۷/۵‬در ‪۵۸/۷۰‬ متر در مجموع دارای یک هزار و ‪ ۹۶۲‬متر مربع وسعت است.

این بنای تاریخی دارای بیست و سه اتاق بوده که در چهار سمت حیاط قرار دارند.

بر روی محورهای اصلی در صحن حیاط ایوانهای چهارگانه قرار گرفته به عبارت دیگر در جبهه روبروی دالان ورودی به حیاط و همچنین در وسط ساختمانهای جبهه‌های جنوب غربی و شمال شرقی هر یک ایوان بزرگی قرار دارد که به اطاقی بزرگ منتهی می‌شود.

در چهار گوشه دالانی مسقف که طرفین آن تختگاه منتهی به صفه (غرفه‌های ) کوچک بنا شده قرار دارد این دالانها پس از پیمودن فاصله تقربیی ده متر دو شعبه شده و به سمت چپ و راست امتداد یافته و به دیوارهای اطاقهای پشت ایوانهای بزرگ منتهی می‌شود.

به‌دیواره تختگاه طرفین حفره‌هایی است که میله سنگی در داخل آنها نصب شده دیده می‌شود،این دالانهای سر پوشیده برای نگهداری بارها و چهار پایان پس از تخلیه بارها روی تختگاه کناره دالان در غرفه کوچک متصل به آن بیتوته می کردند.

درگوشه دالان مسقف جبهه شمالی کاروانسرا سنگ عصار خانه‌ای به چشم می‌خورد که حاکی ازوجود عصارخانه‌دراین محل به منظورتهیه ماده تامین‌کننده روشنایی کاروانیان در شب یعنی " روغن چراغ" بوده‌است.

در وسط حیاط نیز آثار استخری بزرگ به اندازه ‪ ۷‬در ‪ ۱۴‬متر به جای مانده که در روزگار آبادانی،آب مورد نیاز کاروانیان را تامین می‌کرده و چه بسا که چشمه مقابل در ورودی نیزازداخل استخر می‌گذشته و منظره بدیع و ممتازی به این کاروانسرا می‌بخشیده‌است.

در ورودی کاروانسرادارای سر درمرتفعی است که دهانه آن را با خشت مسدود کرده بودند و در وسط آن در چوبی قطور و یک لنگه‌ای جهت ورود به کاروانسرا تعبیه شده بود، غیر از بخش هلالی طاق سر در که باقی مانده است بقیه سقف آن فرو ریخته است.

در پیشانی سه جبهه جلوخان کاروانسرا سنگ نبشته‌ای به"خط ثلث" به تاریخ هزار و ‪ ۲۹‬هجری دیده می‌شود که حدود نصف آن ریخته و مفقود شده است.

کناره‌های سر در کاروانسرا را دو تختگاه نسبتا عریض پوشانیده‌است که در دو طرف سر در دو سطح پخ است که هر یک دارای دو طاق نما یکی در نزدیک زمین و دیگری در طبقه بالای آن است که جلوی طاق نمای بالایی تا حدودی مسدود شده است.

نمای خارجی کاروانسرا علاوه بر سر در، در طاق نمای تزئینی در طرفین و دیواره بالای آنها برج‌های کناره طاق نماها را تشکیل می‌دهد.

پلکانهای بام در دو طرف در ورودی قرار گرفته سپس دو ایوان کوچک جلوی اطاق نگهبانها که به دیوار آنها علاوه بر ورودی اطاقها دو طاقچه ونورگیری در بالای در ورودی تعبیه شده‌است و تختگاه جلوی ایوانها تا انتهای دالان ورودی امتداد دارد.

این کاروانسراکه‌حدود چهار قرن رویدادهای بی‌شماری را پشت سر نهاده هنوز اسلکت اصلی خود را حفظ کرده‌است و با توجه به موقعیت مکانی ممتاز خود جای آن دارد که‌نسبت به تعمیر و مرمت آن اقدام و از خراب شدن بیشتر آن جلوگیری به عمل آید.

کارشناس میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نطنز از این قلعه به عنوان میراث با ارزش این منطقه نام برد که مالکیت آن مربوط به دارایی نطنز است.

" حسین یزدان مهر"درگفت و گو با ایرنا اظهار داشت: این بنا که هم اینک در اختیارشهرداری است، در گذشته از سوی سازمان ایرانگردی و جهانگردی سابق مورد بازسازی قرار گرفته و از لحاظ پشت بام استحکام بخشی شده است.

به گفته وی، این کاروانسرا که در گذشته بر سر راه کاروانها قرار داشته در سال ‪ ۵۵‬بشماره ‪ ۱۴۸۹‬در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است.

قرار است همزمان با هفته دولت جشن پنجاهمین سال تاسیس فرمانداری نطنز و موفقیت ایران اسلامی در دستیابی به انرژی صلح آمیز هسته‌ای در این قلعه برگزار شود.

به‌این خاطر اخیرا مسوولان ذیربط در صددآماده‌سازی این بنای تاریخی هستند.

شهرستان نطنز در شمال استان اصفهان واقع شده و علاوه‌برآب و هوای فرحبخش دارای آثار مذهبی و تاریخی از جمله "مسجد جامع"، "آتشکده‌ساسانی"، "روستای تاریخی ابیانه" و امامزاده آقا علی عباس (ع) است.

بنده واقعا برای این خبرگزاری دولتی متاسفم که مکررا نام نطنز را اشتباه می نویسند