|
به گزارش ایمنا، شهرستان مصفای نطنز مانند اردستان و زواره در حاشیهی غربی کویر مرکزی ایران واقع شده است، از اصفهان به طرف نطنز جاده ابتدا از اراضی خشک و بایر میگذرد و سپس به پیچ و خم کوهستانهای کمارتفاع اطراف نطنز میرسد و ناگهان منظرهی باغهای این شهر و مناره و گنبد خانقاه شیخ عبدالصمد از قرن هشتم هجری پدیدار میشود.
کتیبهی سردر مسجد جامع نطنز که متصل به خانقاه است به خط ثلث برجسته با کاشی فیروزهای بر زمینهی آجری و مورخ به سال 704 هجری به شرح زیر است:
"بسم الله الرحمن الرحیم امر بالعمارت المستحده فی المسجد المولی المعظم الصاحب الاعظم دستور ممالک العالم ممهد قواعد الخیر و کرم خواجه زین الدنیا والدین خلیفه ابن الحسین الماستری بمساعی الصدر المعظم شمس الدین محمد بن علی نطنزی فی سنته اربع و سبعمائه".
مسجد نطنز درب قدیمی جالبی دارد که دارای کتیبه است و قسمتی از آن به مرور زمان ساییده و محو شده. خطوط برجای ماندهی درب مزبور و تاریخ آن به شرح زیر میباشد:
"... بن یحیی النطنزی تقبل الله عمل استاد ... الاصفهانی فی رمضان سنته خمس و عشرین و ثمانمائه".
در ایوان شمالی مسجد جامع نطنز به خط ثلث سفید بر زمینهی آبی آیات 9 و 10 سورهی جمعه و آیهی 114 سورهی هود نقاشی شده و دنبالهی کتیبه به عبارات زیر ختم میشود:
"قال النبی صلی الله علیه و آله یا علی الائمه بعدی اثنی عشر اولهم انت و آخرهم القائم الذی یفتح الله علی یدیه مشارق الارض و مغاربها قال من کان القرآن حدیثه و المسجد بیت نبی الله له بیتاً فی الجنته کتبه محمدرضا الامامی".
کتیبهی گچبری هلال داخل ایوان شمالی شامل آیهی 18 و 19 سورهی توبه است و قسمت آخر کتیبه به تاریخ سبع و سبعمائه یا همان 707 هجری قمری ختم میشود.
در آرایشهای گچبری آخر این کتیبه نام حیدر نیز ذکر شده که یقیناً نام استاد گچبر این کتیبه است ضمناً در آرایشهای گچبری محراب مسجد اولجایتو در مسجد جمعهی اصفهان مورخ به سال 710 هجری نیز که سه سال پس از اتمام گچبریهای مسجد جامع نطنز به انجام رسیده، نام این استاد ذکر شده است.
در قسمت فوقانی یکی از مداخل ایوان شمالی که این ایوان را به ساختمانهای مجاور آن اتصال میدهد، اشعار زیر به خط نستعلیق سفید بر زمینهی قهوهای گچبری شده است:
صفه روح فزائی که هر آنکس دیدش / دل ز کیفیت آن صافی و نورانی شد
کرده گچکاری این ابن غظنفر مهدی / آن که توفیق حقش ... ارزانی شد
همتش کرد سفید از ره اخلاص چنان / که نجاتش دو جهان رحمت سبحانی شد
تازه ابر کف دستش گهر فیض چکید / قدر و قیمت ز در و گوهر عمانی شد
فکرت و ذهن امامی پی سال و تاریخ / چون گدایان به در موسی عمرانی شد
پنج پنجه بفکند از ید بیضا و بگفت / رو سفیدی وی از مهدی کاشانی شد
کاشیکاری کف ایوان شمالی کتیبهای به شرح زیر دارد:
"کارخانه حسن اسلامی نطنزی 1326".
"ساعی و بانی کاشیکاری این مسجد حضرت آقای حاج سیدنعمتالله مرتضوی امام جماعت نطنز".
"رقم کریم پور نطنزی 1326 – 1366". (سالهای هجری قمری و شمسی)
در قدیمی مسجد جامع نطنز که به کوچهی مجاور شمالی باز میشود نیز دارای کتیبههایی به شرح زیر است:
"اللهم صل علی النبی و الوصی و البتول و السبطین و زین العابدین و الباقر و الصادق و الکاظم و الرضا و التقی و النقی و العسکری و المهدی صلوات الله و سلامه علی نبینا و علیهم اجمعین".
بر در قدیمی مزبور به خط نستعلیق تاریخ اتمام و نصب آن به شرح زیر منقور است:
"اتمام این در تاریخ سنه اثنی و سبعین و تسعمائه شد و نصب این در در تاریخ شهر ذی الحجه الحرام سنه اثنی عشر و الف شد"
در پایین در به خط ثلث برجسته عبارت زیر نوشته شده است:
"وقف کرد استاد علی ابن استاد حسین نجار نطنزی به سعی و عمل خود این در را مع چهار حبه از جمله سی و شش حبه عصارخانه واقعه در جنب چهارسوق جنب بلده مزبوره بر مسجد جامع بلده که اجاره آن صرف روشنایی مسجد شود".
بر لوح سنگی منصوب به جرز چپ ایوان جنوبی مسجد جامع نطنز به طول 50 و عرض 25 سانتیمتر به خط نستعلیق برجسته کتیبهی ذیل حجاری شده است:
"بنای تعمیر و سفید نمودن مسجد جامع به سعی عالی حضرات فضیلت و افادات پناه مولانا محمد باقرا دماوندی و سلاله السادات و النجبایی حاجی میرابراهیم الحسینی النطنزی به اتمام رسید به تاریخ شهر ذی القعده الحرام سنه 1178 کتبه محمد علی ابن محمد سعید الحسینی النطنزی".
کتیبهی لوح سنگی منصوب بر جرز راست ایوان جنوبی به خط نستعلیق برجسته و مورخ به سال 1103 هجری به شرح زیر است:
"هو الواقف"
"بسم الله الحمن الرحمن الرحیم بتوفیق حضرت جبار استاد حیدر نجار ولد مظفر نطنزی بشرح وقفنامچه علیحده تمامت سه طاق از ممر قناتین دستجرده نطنز و باغ و ملک تابعه آنرا وقف مسجد جامع نطنز نمود که متولی آن هر ساله حاصل آنرا بعد از وضع موضوعات در وقفنامچه مزبوره صرف تعمیر بر بوریا و روشنایی مسجد مذکور نماید و خلاف کننده به لعنت خدا گرفتار گردد و کان ذلک فی ثامن شهر رجب سنه ثلاث و مائه و الف کتبه العبد الراجی اسنکدر ابراهیم آبادی النطنزی".
مضمون لوح سنگی دیگری بر جرز چپ ایوان جنوبی وقف دو روز آب قناتین دستجرده نطنز مورخ شوال 1259 هجری است.
|